Beursblik: kosten Nederlandse banken verschuiven van lonen naar infrastructuur

(ABM FN-Dow Jones) Nederlandse banken maken een fundamentele verschuiving door in hun kostenstructuur. Waar jarenlang de focus lag op het terugdringen van personeelskosten, verschuift het zwaartepunt nu naar investeringen in technologische infrastructuur. Dit stelden analisten van Jefferies maandag in een rapport.

AI moet handmatig werk verminderen, processen versnellen en de dienstverlening verbeteren, maar op de lange termijn kunnen de besparingen op personeel steeds meer worden tenietgedaan door hogere, structurele IT-uitgaven.

Jefferies geeft richting 2028 de voorkeur aan ABN AMRO boven ING, omdat het schrappen van banen de meest tastbare en directe maatregel is om kosten te besparen. ABN AMRO wil circa 3.700 banen schrappen in de periode tussen 2026 en 2028; ongeveer 15 procent van het totale personeelsbestand. Dit banenverlies vertegenwoordigt circa 80 procent van de beoogde 900 miljoen euro aan besparingen. Het uitvoeringsrisico is relatief laag, want er is reeds 400 miljoen euro aan herstructureringskosten voorzien, waarvan een kwart al in 2025 is geboekt, aldus Jefferies.

ING staat er op de lange termijn structureel beter voor op het gebied van IT, maar de bredere geografische aanwezigheid en aanhoudende groei in markten als Duitsland, Spanje en Italië zorgen ervoor dat operationele besparingen deels worden tenietgedaan door nieuwe investeringen.

Zowel ING als ABN AMRO zien de grootste kansen voor AI in de back-office, waar nog veel handmatige processen plaatsvinden. ING schat dat AI circa 80 procent van het handmatige cliëntonderzoek kan elimineren, een activiteit waarbij momenteel zo'n 6.000 medewerkers betrokken zijn. ABN AMRO geeft aan dat AI een kostenbesparing van circa 35 procent in de bedrijfsvoering kan ondersteunen.

Toch zijn de analisten van Jefferies niet onverdeeld optimistisch. AI versterkt momenteel voornamelijk bestaande processen in plaats van volledige procesautomatisering te realiseren, wat het korte termijneffect op de winst-en-verliesrekening beperkt. Regelgeving zoals de Europese AI-wet zal de uitrol verder afremmen, omdat menselijk toezicht centraal blijft staan gezien de risico's op het gebied van gedrag, modellen en juridische aansprakelijkheid.

Naar verwachting zullen de IT-uitgaven gestaag blijven stijgen, met gemiddeld circa 6 procent in 2025. Investeringen in cloudinfrastructuur, beveiliging tegen cyberdreigingen, databeheer en zelf ontwikkelde software nemen toe bij beide banken. De kernvraag is dan ook niet óf de kosten dalen, maar welke kosten dalen en welke stijgen.

Leveranciers van AI- en cloudoplossingen houden grotendeels de prijsmacht in handen, wat structurele opwaartse druk op deze kostenposten impliceert. Bovendien nemen de risico's toe: een grotere afhankelijkheid van externe partijen vergroot de concentratierisico's, evenals geopolitieke en soevereiniteitsvraagstukken rondom buitenlandse technologieleveranciers.

De analisten waarschuwen nadrukkelijk voor overdreven vertrouwen in AI als oplossing voor alle vraagstukken. Structurele problemen, zoals gefragmenteerde systemen en slechte datakwaliteit, worden niet opgelost door technologie alleen. De vervanging van verouderde kernsystemen is een architectonische uitdaging, geen algoritmische. Uitgaven aan beveiliging en fraudebestrijding zullen bovendien blijven stijgen.

Half april komen zowel ABN AMRO als ING met een voorlopige update in aanloop naar de kwartaalcijfers. De markt zal benieuwd zijn in hoeverre de beloofde kostenbesparingen op schema liggen en hoe beide banken de balans bewaken tussen personeelsreducties en oplopende technologie-investeringen.