AI-zorgen leiden tot sectorrotatie ● geopolitieke risico’s vergroten onzekerheid ● dalende rentes bieden tegenwicht

Het is weer zo’n ochtend waarop de financiële markten meer emoties lijken te hebben dan de gemiddelde voetbalsupporter na een verloren wedstrijd. Gisteren begonnen beleggers de dag nog redelijk ontspannen, maar tegen het einde van de handelsdag was daar weinig meer van over. Dat gebeurt vaker. De markt heeft soms de aandachtsspanne van een goudvis.

Een nieuwe tik voor AI-aandelen, geopolitieke onrust in het Midden-Oosten en politieke problemen in Frankrijk waren samen voldoende om beleggers richting veilige havens te sturen. Zoals we inmiddels weten: wanneer meerdere zorgen tegelijk opduiken, reageren markten meestal eerst en denken ze pas daarna na.

AI-zorgen zetten technologie onder druk

De belangrijkste rode draad van de afgelopen 24 uur was zonder twijfel de abrupte omslag in het sentiment rond kunstmatige intelligentie. Meta schokte beleggers met fors hogere investeringsplannen voor AI-infrastructuur. Dat wakkerde opnieuw de discussie aan over hoeveel kapitaal de grote technologiebedrijven uiteindelijk moeten investeren voordat de opbrengsten zichtbaar worden.

Meta verloor 7%, Nvidia ruim 4% en de halfgeleidersector beleefde zijn slechtste dag in maanden. De SOX-index leverde 6,7% in en sloot op het laagste niveau sinds juli. Beleggers zijn nu eenmaal kuddedieren en lopen bij onzekerheid vaak snel achter elkaar aan. Dat kan koersbewegingen aan beide kanten versterken.

Tegelijkertijd liepen de spanningen in het Midden-Oosten verder op. Brentolie steeg 4,3% tot boven $113 per vat, nadat aanvallen in Saudi-Arabië de vrees voor verstoringen van het aanbod aanwakkerden. Eén ding lijkt duidelijk: van een structureel gebrek aan olie is geen sprake, maar geopolitieke risico’s kunnen de markt tijdelijk wel stevig in beweging brengen.

Politieke zorgen zetten Franse obligaties onder druk

Ook Frankrijk eiste de aandacht op. Het renteverschil tussen Franse staatsobligaties en Duitse Bunds liep op tot 178 basispunten, het hoogste niveau sinds de eurocrisis van 2011. Politieke spanningen, oplopende begrotingszorgen en aanhoudende protesten zorgen ervoor dat beleggers een hogere risicopremie eisen voor Franse staatsschuld.

Dat is belangrijker dan de dagelijkse beweging van een individuele aandelenindex, omdat het raakt aan het vertrouwen in het Europese financiële systeem. De Franse tienjaarsrente steeg met ruim 6 basispunten naar 5,08%, terwijl de Duitse tienjaarsrente met bijna 9 basispunten daalde naar 3,33%.

Tot voor kort liepen rentes doorgaans op wanneer olie- en gasprijzen stegen. Dat is logisch, want hogere energieprijzen houden de opwaartse druk op de inflatie in stand. Nu blijken staatsobligaties juist weer als veilige haven te fungeren bij zorgen over de toekomstige economische groei. Maar dat kan snel veranderen. Zeker in beweeglijke markten kunnen posities van grote marktpartijen koersbewegingen versterken, zonder dat daar altijd een even overtuigend fundamenteel verhaal achter zit.

Europese beurzen delen in de klappen

In Europa verloor de Stoxx Europe 600 gisteren 1,0%. Vooral aandelen uit de sectoren financiële waarden (-2,3%), industrie (-2,6%) en IT (-3,2%) stonden onder druk. ASML leverde met een verlies van 5% de grootste negatieve bijdrage aan de index. Ook de luxesector kreeg klappen, nadat Hermès (-4,9%) een tegenvallende omzetontwikkeling in Azië rapporteerde.

De verkoopdruk was breed zichtbaar. De Zweedse OMX Stockholm 30 daalde 2,5% en ook de Italiaanse FTSE MIB verloor 2,5%. Vooral de stijgende risicopremies op staatsobligaties in Zuid-Europa en Frankrijk zorgden voor nervositeit. Dat is begrijpelijk. Tegelijkertijd leert de ervaring dat financiële markten politieke risico’s vaak sneller verwerken dan krantenkoppen doen vermoeden.

Grote shortposities versterken koersbewegingen

Opvallend is ook dat hedgefondsen hun shortposities verder hebben opgevoerd. Volgens Goldman Sachs bevindt de short leverage zich inmiddels op het hoogste niveau in vijf jaar. Dat is niet onbelangrijk. Het helpt verklaren waarom koersbewegingen lang niet altijd volledig in lijn zijn met fundamentele ontwikkelingen.

Computergestuurde handelsstrategieën reageren vaak op momentum en kunnen bestaande bewegingen versterken, vergelijkbaar met het eerdergenoemde kuddegedrag. Maar dat werkt ook de andere kant op. Wanneer het sentiment draait, kunnen grote shortposities juist de basis leggen voor stevige herstelrally’s, doordat beleggers hun posities versneld moeten terugdraaien.

Amerikaanse staatsobligaties plotseling zeer gewild

Over herstelbewegingen gesproken: Amerikaanse staatsobligaties waren gisteren niet aan te slepen. Opmerkelijk, want de inflatiedruk neemt door hogere olieprijzen juist toe. Nog niet zo lang geleden waren stijgende olieprijzen reden voor een uitverkoop van staatsobligaties.

Hoe valt dat te verklaren? Het afbouwen van grote shortposities in Amerikaanse Treasuries kan een zelfversterkend effect hebben. Zodra de markt draait, moeten steeds meer partijen hun posities aanpassen, waardoor de beweging verder versnelt. De kudde draait om en loopt vervolgens opnieuw dezelfde kant op.

Door de sterke vraag naar staatsobligaties daalde de Amerikaanse tweejaarsrente met 17 basispunten naar 4,64%. Ook de tienjaarsrente daalde met 17 basispunten, naar 4,95%. Dat was de grootste daling in twee jaar.

Het aantal eerste aanvragen voor een werkloosheidsuitkering kwam lager uit dan verwacht en is al maanden redelijk stabiel. De index van leidende economische indicatoren kwam met 0,0% bovendien iets beter uit dan de verwachte daling van 0,1%. De cijfers geven daarmee vooralsnog weinig aanleiding om uit te gaan van een sterke afkoeling van de Amerikaanse economie.

De MOVE-index, een graadmeter voor de verwachte volatiliteit op de Amerikaanse obligatiemarkt, schoot met ruim 11% omhoog naar bijna 107 punten. Zulke bewegingen wijzen op grote onzekerheid onder beleggers en zijn vooral aantrekkelijk voor kortetermijnhandelaren die van sterke prijsschommelingen proberen te profiteren.

Gisteren was daarmee een klassieke risk-offdag. Zorgen over AI-investeringen en geopolitiek zorgden voor twijfel, waarna beleggers opnieuw hun toevlucht zochten tot veilige havens.

Nasdaq krijgt de zwaarste klappen

Op Wall Street viel vooral de scherpe daling van de Nasdaq 100 op. De index verloor 2,9%, de slechtste handelsdag sinds juni. De S&P 500-index daalde 1,2%, terwijl de Dow Jones vrijwel onveranderd sloot.

De gelijkgewogen S&P 500-index steeg daarentegen met 0,3%. Van brede paniek was dus geen sprake. Veel eerder was er sprake van een forse sectorrotatie.

De bekende AI-winnaars kregen de zwaarste klappen. Meta verloor circa 7%, Amazon daalde 4,4% en Nvidia leverde ruim 4% in. Opvallend genoeg bleef Apple (+1,2%) buiten schot en sloot het aandeel zelfs hoger. Apple investeert relatief weinig in AI. Nog niet zo lang geleden werden grote AI-investeringen beschouwd als een recept voor toekomstig succes. Nu lijkt de markt ze plotseling vooral als een risico te zien.

Zo zwart-wit is het natuurlijk niet. Er zullen verliezers zijn, maar ook veel winnaars. Die nuance lijkt in de huidige markt tijdelijk verdwenen. Juist dat kan kansen opleveren voor beleggers met een langere beleggingshorizon.

Defensieve aandelen profiteren van vlucht naar veiligheid

Opvallend was ook dat aandelen uit de sector dagelijkse consumentengoederen op Wall Street met ruim 3% stegen. Deze sector wordt door veel beleggers nog altijd als defensief beschouwd. Daar kunnen bij de huidige hoge en oplopende inkoopkosten echter vraagtekens bij worden gezet.

De beweging van gisteren lijkt dan ook vooral een klassieke risk-offreactie, waarvoor de fundamentele onderbouwing beperkt is. Dagelijkse consumentengoederen vormen bovendien de enige wereldwijde aandelensector die dit jaar duurder is geworden: de koersen zijn harder gestegen dan de winstverwachtingen.

IT-aandelen zijn daarentegen dit jaar op waarderingsbasis ruim 30% goedkoper geworden, ondanks per saldo nog altijd hogere koersen. Dat roept een interessante vraag op: welke sector biedt vanaf het huidige niveau de aantrekkelijkste verhouding tussen groei en waardering? Een dalende rente is bovendien doorgaans gunstig voor de waardering van groeiaandelen.

Aziatische beurzen vinden voorzichtig hun evenwicht

De verkoopgolf bereikte vannacht ook Azië, maar daar was het beeld iets constructiever dan de openingsstanden aanvankelijk deden vermoeden. De Nikkei stond eerst fors lager, maar beperkte het verlies op het moment van schrijven tot 0,7%.

In Japan kwam de inflatie uit op 2,1% op jaarbasis, net boven de doelstelling van de Bank of Japan, maar in lijn met de verwachtingen van analisten. Daarmee neemt de kans op een renteverhoging in december verder toe. Dat is een interessante ontwikkeling, omdat Japan jarenlang juist een uitzondering vormde binnen het mondiale rentebeleid.

Toch worden ook Japanse staatsobligaties vandaag meegetrokken in de wereldwijde koopgolf. De Japanse tienjaarsrente daalt met 7 basispunten naar 2,78%. Ook de Koreaanse Kospi veert stevig op vanaf het laagste niveau van de dag en noteert nog slechts 0,3% lager.

De beurs van Taiwan is vandaag gesloten vanwege een feestdag. In Hongkong opende de Hang Seng-index lager, maar inmiddels noteert de index 0,7% hoger. De CSI 300-index wint 0,6% en de Australische beurs sloot licht hoger. Voorzichtig zien beleggers weer wat licht aan het einde van de tunnel.

Agenda van vandaag

Op de macro-economische agenda van vandaag staan onder meer de voorlopige inkoopmanagersindices van Frankrijk, Duitsland en de eurozone. Voor de samengestelde index van de eurozone wordt een lichte daling verwacht, van 53,1 naar 52,7 punten. Ook uit het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten verschijnen inkoopmanagersindices die meer inzicht geven in het economische momentum.

Beleggers zullen daarnaast letten op de olieprijs, de politieke ontwikkelingen in Frankrijk en eventuele uitspraken van bestuurders van de Europese Centrale Bank in aanloop naar de rentevergadering van volgende week.

Vandaag verschuift de aandacht ook naar bedrijfsresultaten. Vooral American Express en energiedienstverlener SLB kunnen richting geven aan respectievelijk de consumentensector en de energiesector. Na de forse marktbewegingen van gisteren zullen beleggers waarschijnlijk extra gevoelig reageren op verrassingen. Ook Eni en Holcim presenteren kwartaalcijfers.

De futures (termijncontracten) wijzen vanochtend op een voorzichtige start. Rond 07.45 uur noteerde de future op de Euro Stoxx 50 circa 0,05% lager, terwijl die op de DAX 0,2% lager stond. De CAC-future noteerde vrijwel onveranderd.

In de Verenigde Staten stond de future op de S&P 500-index ongeveer 0,1% lager en die op de Dow Jones 0,2% lager. De Nasdaq 100-future noteerde juist licht positief, met een winst van circa 0,13%. Futures geven uiteraard slechts een indicatie van de verwachte opening en kunnen gedurende de ochtend nog aanzienlijk bewegen.

De markt lijkt op zoek naar een nieuw evenwicht. De combinatie van zorgen over AI-investeringen, hogere olieprijzen en politieke spanningen heeft het sentiment geraakt. Tegelijkertijd zijn de obligatierentes fors gedaald en zijn de shortposities sterk opgelopen. Daardoor is het beeld minder eenduidig dan de koersdalingen van gisteren suggereren.

Laat je daarom niet te veel leiden door de emotie van de dag. Sentiment kan snel omslaan, zeker in een markt waarin veel beleggers tegelijkertijd dezelfde kant op kijken.

Goed om te weten

Beleggen brengt risico’s en kosten met zich mee. Je kunt jouw inleg of een deel hiervan verliezen. Lees meer over de risico's van beleggen.

Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., en slechts bedoeld ter informatie. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431, en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V.