10-jaarsrente VS naar 5,11% ● economische cijfers verrassend sterk ● aandelenfundament blijft solide

Vanmorgen voelt als zo’n dag waarop een extra kop koffie geen overbodige luxe is. Niet omdat er iets dramatisch is gebeurd, maar omdat financiële markten opnieuw herinnerd werden aan een oude beurswijsheid: rente doet ertoe. Dat lijken beleggers de afgelopen maanden soms uit het oog te hebben verloren.

Terwijl de herfst nadert en politici zich opmaken voor nieuwe onderhandelingen, lijken obligatiemarkten wereldwijd tot dezelfde conclusie te zijn gekomen: sterker economisch optimisme heeft een prijs. Die prijs zien we momenteel terug in oplopende rentes. Eén ding is duidelijk: vandaag bepaalt de obligatiemarkt het marktsentiment.

Amerikaanse rente schiet omhoog

De grootste beweging van gisteren vond niet plaats op de aandelenmarkten, maar op de Amerikaanse obligatiemarkt. Het rendement op Amerikaanse tienjaarsstaatsobligaties steeg met 15 basispunten naar 5,11%, het hoogste niveau sinds 2006. Zowel sterke economische cijfers als een tegenvallende veiling van Amerikaanse staatsobligaties versterkten de overtuiging dat de Amerikaanse centrale bank (de Fed) voorlopig nog niet klaar is met haar strijd tegen de inflatie.

Daarnaast hintte Trump op een mogelijk verbod op de export van diesel. Hoewel dat op het eerste gezicht aantrekkelijk lijkt voor Amerikaanse consumenten, kan een dergelijke maatregel uiteindelijk juist leiden tot hogere prijzen. De opslagcapaciteit in de Verenigde Staten is beperkt, waardoor producenten mogelijk minder zullen produceren. Tegelijkertijd zouden regio’s die afhankelijk zijn van de import van Amerikaanse diesel hard geraakt worden. Europa behoort tot die kwetsbare groep.p

Amerikaanse economie blijft opvallend veerkrachtig

De boodschap van de economische cijfers was helder: de Amerikaanse economie draait nog altijd verrassend sterk. Sterke PMI-cijfers en opmerkingen van Fed-bestuurder Michael Barr voedden de verwachting dat de beleidsrente langer hoog zal blijven. De markt houdt inmiddels rekening met bijna vier renteverhogingen van 0,25 procentpunt vóór eind volgend jaar.

De Amerikaanse inkoopmanagersindex van onderzoeksbureau S&P steeg deze maand van 56,0 naar 58,4 punten. Dat is aanzienlijk hoger dan de verwachte 55,3 punten en bovendien het hoogste niveau sinds juli 2021. Zowel de dienstensector als de productiesector liet een veel sterkere groei zien dan voorzien.

De versnelling van de economische groei volgens deze indicator is de sterkste sinds begin 2015. Volgens de Atlanta Fed wijst de actuele economische data op een groei van ruim 5% in het derde kwartaal. Van een groeivertraging lijkt vooralsnog geen sprake. Integendeel, de Amerikaanse economie laat juist een verdere versnelling zien. Ook de arbeidsmarkt blijft krap, wat de inflatiedruk kan versterken. Dat ondersteunt de verwachting dat de Fed voorlopig een restrictief monetair beleid zal blijven voeren.

Daar komt bij dat de Brentolieprijs boven de grens van $100 per vat blijft noteren. Hogere energieprijzen maken het immers lastiger om de inflatie terug te dringen.

Positief nieuws kwam uit de geopolitieke hoek. De Verenigde Staten en China verlengden hun handelsbestand met twee maanden tot 10 januari. Daarmee verdwijnt voorlopig een belangrijke bron van onzekerheid voor financiële markten.

Europese aandelen negeren het goede nieuws

Europese aandelen sloten gisteren lager. De Stoxx Europe 600 verloor 0,4%, terwijl de Duitse DAX-index 0,7% terrein prijsgaf. Dat gebeurde ondanks een reeks sterker dan verwachte economische cijfers uit de eurozone.

Normaal gesproken zouden dergelijke cijfers steun bieden aan aandelenmarkten. Ditmaal keek de markt echter vooral naar de wereldwijde rentestijgingen. Hogere obligatierentes bleken een zwaardere factor dan het verbeterende economische beeld.

Europese economie toont veerkracht

De Europese PMI-cijfers vormden juist een lichtpunt. De samengestelde inkoopmanagersindex voor de eurozone steeg naar 53,1 punten. Dat was niet alleen hoger dan verwacht, maar ook het hoogste niveau in drie jaar.

Duitsland liet opnieuw verbetering zien, met een stijging van 51,8 naar 53,8 punten. Ook Frankrijk verraste positief met een stijging van 48,5 naar 51,2 punten. De cijfers suggereren dat de Europese economie veerkrachtiger is dan veel economen enkele maanden geleden verwachtten.

Toch kregen aandelen daar nauwelijks krediet voor. De stijgende obligatierentes overschaduwden het positieve macro-economische verhaal. De Duitse tienjaarsrente liep met 9 basispunten op naar 3,55%, terwijl de Franse tienjaarsrente met 15 basispunten steeg naar 4,66%. Het renteverschil tussen Duitsland en verschillende andere eurolanden loopt daarmee verder op. Vooralsnog zijn er weinig signalen die erop wijzen dat deze trend snel zal keren.

Sectoraal gezien behoorden verzekeraars tot de grootste verliezers van de dag, terwijl energiebedrijven profiteerden van de hoge olieprijs. Daarnaast bleef het AI-thema nadrukkelijk aanwezig. Nieuwe AI-toepassingen van Meta zorgden voor druk op aandelen uit onder meer de telecom-, advertentie- en vergelijkingssector. De markt lijkt er steeds meer van overtuigd dat kunstmatige intelligentie uiteindelijk vrijwel iedere sector zal beïnvloeden.

Wall Street kiest voor een afwachtende houding

Ook op Wall Street overheerste voorzichtigheid. De S&P 500-index verloor 0,8%, terwijl de Nasdaq Composite met 1,1% daalde.

De belangrijkste verklaring was opnieuw de oplopende rente. Hogere rentes drukken immers op de waarderingen van aandelen. Toekomstige winsten worden tegen een hogere rente verdisconteerd, waardoor hun huidige waarde afneemt. Naarmate de rente stijgt, komt de koers-winstverhouding van aandelen verder onder druk te staan.

Voor ons vormden de stijgende rentes eerder deze week een belangrijke reden om vast te houden aan een neutrale weging van aandelen en obligaties binnen de ING-beleggingsstrategieën. De winstgroeiverwachtingen zijn momenteel nog sterk genoeg om de hogere rente te compenseren, maar de marge wordt kleiner.

Tegelijkertijd wijzen de recente economische cijfers op een verder aantrekkende economie, wat gunstig blijft voor de nominale winstgroei van bedrijven. Zolang die trend aanhoudt, blijft het fundament voor aandelenmarkten robuust.

Beleggers zullen daarnaast aandachtig kijken naar Citigroup. Analisten werden per saldo voor het eerst in 23 weken negatiever over de winstverwachtingen van Amerikaanse bedrijven. Dat betekent niet direct dat een winstrecessie op komst is, maar het suggereert wel dat de periode van vrijwel onafgebroken opwaartse winstbijstellingen mogelijk ten einde loopt.

Volatiliteit neemt toe

Een andere opvallende ontwikkeling was de stijging van de MOVE Index, de volatiliteitsindicator voor Amerikaanse staatsobligaties. Deze index steeg met 21% naar ruim 95 punten. Rentestijgingen zijn in een sterke economische omgeving doorgaans goed op te vangen, zolang ze geleidelijk verlopen. De forse beweging van gisteren wijst echter op toenemende onrust op financiële markten. Beleggers doen er daarom goed aan rekening te houden met meer volatiliteit.

Ook de VIX-index, de volatiliteitsindicator van de S&P 500-index, liep op. De index steeg met bijna 7% naar 15 punten. Historisch gezien blijft dat overigens nog altijd een relatief laag niveau. Binnen de technologiesector was het beeld gemengd. Meta profiteerde van de positieve ontvangst van zijn Muse AI-model. Microsoft sloot licht hoger, terwijl Nvidia, Amazon en Alphabet onder druk stonden. Dat onderstreept dat de verschillen tussen de grote AI-winnaars steeds groter worden.

Vooralsnog handhaven wij onze overweging in aandelen uit de IT-sector binnen de beleggingsstrategieën. Een uitgebreide toelichting op onze tactische assetallocatie en onze visie is te vinden in het ING Maandbericht Beleggen van oktober.

Azië volgt het rentethema

Ook in Azië stond het rentethema centraal. De MSCI Asia Pacific-index noteerde op het moment van schrijven ongeveer 0,7% lager. Vooral Chinese en Australische aandelen stonden onder druk. De Hang Seng-index verloor 0,6%, terwijl de CSI 300-index 1,4% daalde.

In Japan steeg de tienjaarsrente naar 3,075%, het hoogste niveau sinds 1996. Dat is opmerkelijk voor een land dat jarenlang synoniem stond voor extreem lage rentes. Tegelijkertijd blijft de Japanse yen zwak en nadert de wisselkoers opnieuw niveaus waarop de autoriteiten mogelijk zullen ingrijpen.

Na een driedaagse onderbreking werd in Tokio weer gehandeld. De Nikkei-index steeg 1,3%, terwijl de Topix-index vrijwel onveranderd noteerde. De beurs van Taiwan sloot 0,25% lager. De Zuid-Koreaanse aandelenmarkt bleef gesloten vanwege een nationale feestdag.

China kreeg enige steun van de verlenging van het handelsbestand met de Verenigde Staten. Desondanks bleef het sentiment op de Chinese aandelenmarkt zwak. Tegelijkertijd zorgt de Chinese centrale bank voor voldoende liquiditeit in aanloop naar de Golden Week-vakantie, wat aangeeft dat beleidsmakers waakzaam blijven voor economische tegenwind.

Sterke groei is niet altijd goed nieuws

De belangrijkste les van gisteren is eenvoudig. Sterke economische cijfers zijn niet automatisch positief voor aandelenmarkten. Wanneer beleggers verwachten dat een sterkere economie leidt tot hogere inflatie en hogere beleidsrentes, kan dat juist druk zetten op aandelenkoersen.

Dat zagen we zowel in Europa als in de Verenigde Staten. Positieve PMI-cijfers verdwenen naar de achtergrond omdat de obligatiemarkt een veel krachtiger signaal afgaf. Op korte termijn hoeft dat niet doorslaggevend te zijn, maar het laat wel zien waar beleggers op dit moment hun aandacht op richten.

Agenda van vandaag

Vandaag staat opnieuw een aantal belangrijke macro-economische publicaties op de agenda. In Duitsland verschijnt de IFO-index, die moet uitwijzen of het optimisme uit de recente PMI-cijfers gerechtvaardigd is.

Later op de dag volgen in de Verenigde Staten de wekelijkse cijfers over nieuwe aanvragen voor een werkloosheidsuitkering en de verkoop van nieuwe woningen. Sterke cijfers kunnen de discussie over hogere rentes opnieuw aanwakkeren.

De futures (termijncontracten) wijzen vanmorgen nog niet op herstel. De DAX-future noteert 0,35% lager. Ook de futures (termijncontracten) op de CAC 40 en de FTSE 100 staan licht in de min. In de Verenigde Staten noteren de S&P 500 E-mini Future en de Nasdaq 100 Future ongeveer 0,25% lager, wat wijst op een lagere opening van Wall Street vanmiddag.

Goed om te weten

Beleggen brengt risico’s en kosten met zich mee. Je kunt jouw inleg of een deel hiervan verliezen. Lees meer over de risico's van beleggen.

Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., en slechts bedoeld ter informatie. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431, en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V.